Vooruitkijken is in het notariaat al lang niet meer alleen een kwestie van het opstellen van een testament. In 2026 spelen ook het levenstestament, erfrecht en fiscale wijzigingen een steeds grotere rol bij de vraag hoe vermogen, zeggenschap en continuïteit goed worden geregeld. Tegelijk blijft de notaris natuurlijk ook onmisbaar bij meer vertrouwde werkzaamheden, zoals de overdracht van woningen, hypotheekakten, de oprichting van vennootschappen en andere formele vastleggingen die voor veel particulieren en ondernemers onderdeel zijn van belangrijke momenten.
Veel mensen denken bij een notaris nog altijd aan een testament of de afwikkeling van een nalatenschap. Toch is het speelveld in 2026 breder geworden. Juist voor ondernemers, families en vermogende particulieren draait het steeds vaker om een combinatie van regie tijdens het leven, duidelijke afspraken voor later en inzicht in de fiscale gevolgen van keuzes die nu worden gemaakt.
Dat begint vaak bij het levenstestament. Daarmee wordt vastgelegd wie namens iemand mag handelen als hij of zij dat zelf tijdelijk of blijvend niet meer kan. Dat instrument is allang niet meer uitzonderlijk: inmiddels hebben ruim 1,8 miljoen Nederlanders een levenstestament. Bovendien maakten de KNB, ING, Rabobank en ABN AMRO begin 2026 nieuwe afspraken over de praktische omgang ermee. Daarmee moet de uitvoering bij bankzaken duidelijker en werkbaarder worden.
Het erfrecht veranderd ook continu, niet alleen omdat families en vermogensstructuren complexer worden, maar ook omdat nalatenschappen steeds vaker raken aan ondernemingen, vastgoed en samengestelde gezinnen. Daarmee wordt de vraag relevanter hoe het vermogen zorgvuldig wordt overgedragen en of wensen en verwachtingen binnen een familie nog wel aansluiten op hoe het juridisch daadwerkelijk is geregeld. Juist daar ligt vaak de stille waarde van de notaris namelijk niet alleen vastleggen, maar ook vooruitkijken.
Daarnaast kent 2026 ook enkele belangrijke fiscale wijzigingen, een concreet voorbeeld is de verruiming van de aangiftetermijn voor de erfbelasting. Nabestaanden krijgen bij overlijdens vanaf 1 januari 2026 niet langer acht, maar twintig maanden de tijd om aangifte te doen. Dat onderstreept dat erfrecht en fiscaliteit steeds nauwer samenhangen.
In een samenleving die vergrijst en waarin de vraag naar notarieel advies toeneemt, wordt dat belang alleen maar groter. Tegelijk heeft het notariaat, net als meerdere juridische beroepen, te maken met vergrijzing binnen de beroepsgroep en een krappe arbeidsmarkt. Het vak is voor jong talent nu eenmaal minder zichtbaar of aantrekkelijk dan sommige andere carrières, terwijl de maatschappelijke waarde ervan onverminderd groot blijft.
Wie verder kijkt dan dit traditionele beeld ziet een beroep dat raakt aan ondernemerschap, vastgoed, familievermogen en maatschappelijke verantwoordelijkheid. Juist voor een jonge generatie die zoekt naar inhoud, relevantie en vertrouwen heeft het notariaat daarmee meer actualiteit dan op het eerste gezicht misschien lijkt.
Michaël Lentze – Ellens & Lentze Notarissen
Laat afwisseling en dynamiek in het vak zien
Universiteiten zijn goed gevuld met studenten notarieel recht. ‘Punt is: hoe zorg je ervoor dat de studenten die voor notarieel recht kiezen, daar ook voor blijven kiezen en niet uitstromen.’
Aan het woord is notaris Michaël Lentze van Ellens & Lentze notariaat & Mediation. Hij stelt dat het vinden van kandidaat-notarissen geen probleem is. Althans, in de Randstad. Maar ook hier kennen notarissen opvolgingsproblematiek, erkent Lentze. ‘Het is aan het notariaat de afwisseling van het vak te laten zien. Zo krijg je te maken met hele persoonlijke verhalen, maar ook met bijzondere zakelijke transacties.’
Continu in beweging
Lentze wijst op de expertise die een notaris in huis moet hebben. ‘Je moet op hoog niveau je zaken kennen. Dat is een extra plus om altijd door te groeien. Ik zit zelf al lang in het vak en leer nog elke dag bij.’ Dat is mogelijk dankzij uiteenlopende uitspraken waarop de notaris scherp moet zijn. ‘Regelmatig is er een uitspraak van een rechtbank, het Hof of de Hoge Raad met gevolgen voor de notaris. Het vak is continu in beweging.’ Behalve vakinhoudelijk is die beweging ook te vinden in verdergaande digitalisering, stelt Lentze. ‘In de juridische beroepen loopt het notariaat op dat vlak voorop.’
Bovendien vervult de notaris een belangrijke maatschappelijke rol, voegt Lentze toe. ‘Als je het goed doet, help je personen en bedrijven. Het is hard werken, maar ook eerlijk werken.’
Dat verhaal wordt wat Lentze betreft nog beter over het voetlicht gebracht om meer jong talent te laten kiezen voor het vak van notaris.
Geert Janssen – Maes Notarissen
Werkgeluk en digitalisering voor de notaris van de toekomst
Werkgeluk. Door daarin flink te investeren weet MAES notarissen jong talent te werven en te behouden, zegt notaris Geert Janssen van het notariskantoor dat zich richt op de gehele Metropoolregio Rotterdam Den Haag.
‘Om goede mensen te werven en te behouden, is het belangrijk te investeren in klanttevredenheid en medewerkersgeluk. Dat zien we in het notariaat in zijn algemeenheid,’ zegt Janssen. MAES investeert volop in werkgeluk. ‘Onze accountant ziet dat wij op het gebied van omzet en resultaten aan de bovenkant van de markt zitten. Dat komt door ons bevlogen, zeer ervaren team.’
Details
Janssen bewaakt de teamspirit door op details te letten. Een optimale koffiemachine – niet te onderschatten – , vers fruit, een barbecue in de tuin. Kantoorlunches, bootje varen en ARBO-proof meubilair. ‘Kleine dingen maken het verschil,’ stelt Janssen. ‘Met de sponsoring van een padelbaan waar we ook op spelen, zetten we in op duurzame inzetbaarheid. Ook zorg je met kleine zaken voor onderlinge verbinding.’
Naast de factor werkgeluk zijn automatisering en de optimalisering van productieprocessen volgens Janssen belangrijke factoren om op in te zetten. ‘Voor elke zaak moeten de stappen helder zijn om de procedure snel en efficiënt te laten verlopen. Daarnaast draait hier een AI-pilot. De aanmaaktijd van een dossier is al teruggebracht van 21 naar 7 minuten.’
Opleiding en verlof
Het notariskantoor zorgt voor opleidingsprogramma’s, regelt verschillende soorten verlof en laat werknemers zelf bepalen hoe laat hun werkdag begint. ‘Zo kan iemand zonder stress beginnen en de klanten optimaal helpen.’ Om medewerkers verder te stimuleren kan degene met een goed innovatief idee rekenen op een bonus.
Janssen is ervan overtuigd dat naast het bieden van een goede beloning, de inzet van AI en verdere digitalisering, de aandacht voor werkgeluk en perspectief onontbeerlijk is voor het notariskantoor van de toekomst.
Rutger van Thiel – Buren Legal
Het notariaat van de toekomst
Het notariaat staat onder spanning. Wat te doen om aantrekkelijk te zijn voor jong talent? Rutger van Thiel schetst de toekomst van het notariaat. Van Thiel is (toekomstig) notaris, partner bij Buren Notarissen en auditor – ‘wij controleren elkaar’- bij de KNB.
Hard werken en lange dagen op kantoor zijn meer regel dan uitzondering. Veel jonge notarissen verlaten het vak of stappen over naar overheden voor betere arbeidsvoorwaarden. Bovendien zijn er weinig kandidaat-notarissen, vat Van Thiel het probleem samen.
‘Kandidaat-notarissen krijgen snel een centrale positie op kantoor en werken dan onder hoge druk. Met uitval door ziekte als gevolg.’ Maar het werk blijft. Dat belandt bij de collega’s met ook een hoge werkdruk.
Om uitval te voorkomen, zijn notarissen zuinig op hun personeel zegt Van Thiel. ‘Veel kantoren voeren wachttermijnen in. Komt u over zes weken terug. Laatst hoorde ik zelfs: komt u over drie maanden terug.’
AI biedt ook een deel van de oplossing. Sommige tools leveren per dossier nu al een half uur tijdswinst op. ‘Binnen vijf jaar heeft AI zich veel verder ontwikkeld. Innovatie zal dan meer tijdwinst geven,’ aldus de notaris.
Specialiseren
Verder is specialiseren volgens hem belangrijk: ‘Er gebeurt ontzettend veel. Denk aan wetswijzigingen. Ook heb je juridische literatuur bij te houden. In plaats van je met ondernemingsrecht, onroerend goed èn personen & familierecht bezig te houden, kies je liever een of twee rechtsgebieden. Op een groot kantoor werken ze standaard met specialisten.’
In de toekomst verwacht Van Thiel minder notariskantoren. ‘Eenpitters hebben moeite met opvolging. Veel zullen ophouden. Het aantal notariskantoren zal ook afnemen door samenwerkingen. Zo komen specialisaties samen.’
Tenslotte wordt de omgang op kantoor informeler. ‘Dat verandert echt. En in driedelig pak naar kantoor hoeft niet meer.’
