Mijn vader zei altijd al ‘Blijf weg uit het grijze midden’. Willen uitblinken in wat je doet, zit in de genen. Zolang ik me kan herinneren, wilde ik een winnaar zijn. Op school, op het sportveld of, zoals nu, in mijn werk als zelfstandig ondernemer. Het aardige van die karaktertrek is dat ik ook als de beste kan verliezen en kan accepteren dat een ander beter presteert. Succesvol zijn betekent voor mij: kunnen delen met anderen en plezier hebben in wat je doet. Succes heeft voor mij niets met geld te maken.
Door deze denkwijze stuit de collectieve mentaliteit van ‘meer, meer en nog eens meer’ me tegen de borst. Een dier weet wanneer genoeg genoeg is, de mens daarentegen is een hebberig wezen. Hij lijkt een rupsje nooit genoeg die ten koste van alles op strooptocht trekt op zoek naar meer. De economie laat een krimp zien en de angst slaat ons (lees: de onverzadigbare mens) om het hart. Terecht? Nee. We kunnen met z’n allen best met iets minder genoegen nemen. Het leert ons nuanceren en om ons niet zozeer te laten leiden door de angst het ooit minder goed te krijgen.
Deze mening klinkt misschien merkwaardig uit de mond van de voorzitter van VNO NCW Den Haag, want natuurlijk is de BV Nederland gebaat bij een sterke economie. Ik juich de stimulerende maatregelen van de overheid om het vertrouwen in de economie te herstellen van harte toe. Het is helaas nodig om de overdrachtsbelasting te verlagen om de woningmarkt uit het slob te trekken. Met teleurstelling constateer ik dat dit moet gebeuren om mensen in beweging te krijgen. In feite stimuleert zo’n kortingsmaatregel nu juist het rupsje-nooit-genoeg-gedrag. Het verleidt mensen om weer te (kunnen) streven naar meer: ‘Koop dat duurdere huis maar, want dankzij de verlaging van de overdrachtsbelasting kun je met het geld dat je uitspaart een hogere aankoopsom betalen’. Zonder die emotionele prikkel staart iedereen elkaar aan en wacht af. En blijft de huizenmarkt op slot zitten. Geleid door angst durft niemand risico te nemen.
We moeten ons realiseren dat ons land niet eeuwig kan blijven groeien, zoals we de afgelopen honderd jaar hebben gedaan. Als individu stort je leven echt niet in elkaar als je het met tien procent minder moet stellen. Welvaart en welzijn worden vaak ten onrechte met elkaar verward.
Ik pleit daarom voor een breed debat over de vraag: Wat is succes? Wat gaan we doen bij tegenvallende economische cijfers, een krimpende welvaart en de verdeling ervan? Laat economen nadenken over economische modellen in het geval de economie met tien procent krimpt. Ik ben benieuwd naar de uitkomst.
Op het traditionele Miljoenenontbijt op 21 september, georganiseerd door VNO NCW West, komt de financieel-economische situatie van ons land in internationaal perspectief ook uitgebreid aan de orde. Speciale gastspreker op deze achtste editie van de bijeenkomst met 500 ondernemers uit de Haagse regio is vice-voorzitter van de Europese Commissie, Neelie Kroes. Een vrouw die, om mijn vader nog eens aan te halen, ‘uit het grijze midden is weggebleven’. Zij gaat in op de financieel-economische positie van Europa en Nederland en staat stil bij het grote belang van krachtig leiderschap en de rol van de vrouw daarin. Ik kijk ernaar uit om, de ochtend na Prinsjesdag, met andere ondernemers over tal van deze thema’s van gedachten te wisselen.
Hans Verkaart
Voorzitter VNO NCW Den Haag e.o.
